01.10.2019

«Ошиқлар мартаба пойгасида ғолиб бўлишади» ёхуд Россиядаги Visa раҳбаридан муваффақиятнинг 15 та қоидаси

Екатерина Петелина банк соҳасида катта мартабаларга эришган, Visa халқаро тўлов тизимининг Россия ваколатхонаси бош директори лавозимини эгаллаган.

Филолог мутахассислигини олган Екатерина Петелина иш фаолиятини НБД банкининг маркетинг бўлимида мутахассис сифатида бошлади. Аммо 2000 йилларнинг бошларида эри ва икки қизи билан у АҚШга ўқишга жўнаб кетади. Кейин McKinsey нинг Москвадаги офисига қайтиб келади, ВТБ гуруҳининг чакана бизнесини очишда иштирок этади. 40 ёшида учинчи фарзандини дунёга келтиради. Visa халқаро тўлов тизимининг Россия бизнесини бошқаради.

Visa даги икки йилдан кам вақт ичида Петелина жамоаси Android Pay, Apple Pay ва Samsung Pay мобил тўлов хизматлари ва Visa карта эгалари учун янги премиум платформани, шунингдек Москвадаги инновацион студияни ишга туширди.

2019 йил сентябрь ойида Петелина компаниянинг Шимолий Америка минтақаси бўйича (АҚШ ва Канада) операцион директор лавозимига тайинланди.

  1. Ҳар ким бахтли бўлишни хоҳлайди, аммо ҳамма буни бошқача ифода этди.

Карьера баъзи одамлар учун бахтнинг муҳим элементи ва бошқалар учун мутлақо аҳамиятсиз элемент бўлиши мумкин. Энг муҳими, ўзини ўзи англаш. Шунинг учун ўзингизга қолипларни  яратманг, балки сизга нима кераклигини аниқлашга ҳаракат қилинг.

  1. Бирор нарсага эга бўлишни хоҳлайсизми – севгига таяниб танланг!

Қоида нафақат шахсий, балки профессионал ҳаётга ҳам тегишли. Севиб эмас, балки фақат соҳанинг истиқболлари ёки иш ҳақи миқдорига қараб танласангиз, керакли натижага эриша олмайсиз. Биринчидан, эртами-кечми севилмайдиган иш билан шуғулланиш одамни касал қилади, бирон бир жойда сиз барибир воз кечишни ва ҳаётни янгидан бошлашни хоҳлайсиз. Иккинчидан, ҳар қандай компанияда ва ҳар қандай бизнесда иш жойига шунчаки бормайдиган, балки уни чин дилдан севадиган одамлар бор. Бундай одамлар ташаббусда, ғайратда катта устунликка эга. Касбий пойгада ишни севувчилар ғалаба қозонишади.

  1. Ўзингизни таништиришдан қўрқманг

Талабалик пайтимда банкда ишлашга борганман. Тўғридан тўғри кириб бориб, «Мен қайси масалада сизга фойдам тегиши мумкин?» деб сўрадим. Яхши иш сизга келишини кутишнинг ҳожати йўқ. Агар инсон фақат мумкин бўлган ишни қилса, у олға силжиш учун янги имкониятларга эга бўлиши амри маҳол.

  1. «Қўшимча иш» қилинг

«Қўшимча бир иш қил!» – бу муваффақиятга эришган журналист ва бизнес бўйича мураббий бўлган онамнинг шиори. Менимча бу менга гендан ўтган бўлса, керак.

Биз «Практика» ўқув марказида (минтақавий телекомпаниялар учун хусусий мактаб) янги бизнес йўналишини очганимизда, ўзимнинг билимларим етишмаслигини ҳис қилдим. Ўқиш имкониятларини излаб, Голландиядаги дастурни топдим. Танлов ўтказилди, аммо йўлда, мен бошқа мамлакатга кетаётганим учун Голландия медиа академияси билан йирик ҳамкорлик лойиҳаси тўғрисида келишиб олдим.

2001 йилда Нижний Новгород ва бизнинг марказимизга Нидерландия қироличаси Беатрикс ва шаҳзода Оранский ташриф буюришди. Бу сўнгги 100 йил ичида Голландия монархларининг Россияга қилган биринчи расмий ташрифи эди. Қиролича Москвадан ташқари яна бир шаҳарга боришни хоҳлади, Нижний Новгород ва компаниямизни танлади, чунки бизнинг қўшма лойиҳамиз бор эди. Мен ўшанда осонгина Голландияга ўқишга кетдим ва ҳеч ким мени шериклик лойиҳасини излашга мажбурламади.

Жиддий ҳаракатлар беҳуда кетмайди. Сизнинг лойиҳангиз ишламаса ҳам, сиз бирор нарсани ўрганасиз, агар ўрганмасангиз, янги одамлар билан танишасиз.

Кузатиб кўринг-а муваффақият эришган одамлар ўз вазифалари рўйхатига амал қилмайдилар, лекин доимий равишда қўшимча лойиҳаларни олиб борадилар.

  1. Зарур бўлганда зўриқинг

Голландиядаги ўқув тренингдан сўнг мен яна ўқишни хоҳлаётганимни англадим. «Аргументы и Факты» газетасида АҚШда магистрлик дастури тўғрисида эълонни ўқиб қолганимда, МВА га ҳужжат топширдим. Мен ўтмаслигимга амин эдим, чунки бутун собиқ СССР учун атиги 13 та стипендия бор эди. Аммо биринчи босқичдан ўтдим, кейинги вазифам GMAT ва TOEFL ни топшириш эди. Бу давр ҳаёт менга тақдим этиши мумкин бўлган барча қийинчиликларга тўғри келди: эрим уч ҳафталик хизмат сафарига жўнаган, энага кетганди, болалар касал бўлиб қолганди.

Баъзида зўриқиш керак. Ўзингизга ачинманг, ўзингизга аниқ айтишингиз керак: бу тўрт ҳафта ҳаётим учун жуда кўп нарсани ҳал қилади ва бу атиги тўрт ҳафта. Бутун ҳаётингизни қаттиқ суръатда яшаш имконсиз, аммо тўрт ҳафта мумкин. Шунинг учун мен ҳар куни соат 23.00 дан соат 3 гача инглиз тилини ўрганардим, шунинг учун ўқишга кирдим. Менинг ҳаётим тубдан ўзгарди ва МВА дан «олдинги» ва «кейинги» даврларга бўлинди. Кейин ҳар бир янги ишга ўтишда мен ушбу қоидадан тез-тез фойдаланардим.

  1. Баъзида таваккал қилиш керак

Мен имтиҳонларни топширдим ва АҚШдан “ўтди” деган жавобни олдим. Кейин кетишнинг ҳожати йўқ деб ўйладиган эрим билан энг қийин суҳбат олдимда турарди. АҚШда 1100 доллар стипендияга тўрт киши яшаши (икки нафар қизимиз катта бўлаётганди) учун имконсиз эканлиги аниқ эди. Натижада, биз ягона мулкимизни – Нижний Новгороддаги квартирани сотдик ва ўқишга кетдик. Мен қўрқдимми? Ҳа, даҳшатли даражада. Аммо жиддий таваккал қилмасдан, катта ютуқлар бўлмайди.

  1. Пул бўлади, вақт эса бўлмайди

Биз АҚШда квартирани сотишдан тушган пулнинг учдан икки қисмини «едик», қолган учдан бирини Москвага олиб келдик. Бу молиявий жиҳатдан қийин, аммо жуда бахтли давр эди. Афсусланадиган ягона нарса шундаки, биз кўп нарсаларни тежадик ва пулларни саёҳат ва таассуротларга сарфламадик. Кейинчалик ҳам пул бўлади, лекин сиз вақтни қайтара олмайсиз.

  1. Охирги вагон ҳам вагондир

Мен АҚШ далигимдаёқ McKinsey нинг Москвадаги офисидан олган таклиф билан Россияга қайтиб келдим. Ҳақиқатан ҳам консалтинг соҳасида ишлашни хоҳлардим, аммо McKinsey га ҳужжатларни топшириш вақтини ўтказиб юборгандим. Бошқа курс талабалари учун тақдимотга келдим ва расмий қисмдан кейин компания вакиллари ёнига Москвадаги офисига боришни истайман деган сўзлар билан мурожаат қилдим. Улар Москвага хат ёзишди, мен имтиҳонларни топширдим, бир неча тур суҳбатдан ўтиб, таклифни қўлга киритдим. Сиз ҳар қандай имкониятдан фойдаланишингиз мумкин ва охирги вагон ҳам вагондир. Баъзан унга улгуриш насиб этади.

  1. Биринчи таассурот қолдириш учун фақат битта имконият мавжуд

McKinsey даги дастлабки лойиҳалар орасида йирик пўлат ишлаб чиқарувчи компаниядаги лойиҳа бўлган. Компания ишчилари томонидан маслаҳатчиларга, хусусан менинг жинсим ва ёшимга нисбатан қандайдир нафратни ҳис қилдим. Ходимлардан  «Яхши қиз, металлургияда нимани тушунасиз?» деган саволни беришди. Кейин “уларга ҳеч нарсани исботламайман, лекин биринчи учрашувда уларни қизиқтиришга ҳаракат қиламан”, деб  қарор қилдим. Масалан, мен уларни ўйлашга мажбур қиладиган саволлар бераман. Бу тактика иш берди. Бир-биримиз билан гаплашиш қизиқарли эди, мен уларнинг ҳурматига сазовор бўлдим. Агар биринчи учрашув ёмон бўлса, ишончни қозониш янада қийин бўлади.

  1. Ишни стратегик жиҳатдан танланг

Менга бу ибора жуда ёқади: If money is all you want, it will be all you get.  Агар пул сиз хоҳлаган нарсанинг барчаси бўлса, унда сиз оладиган барча нарса шу бўлади. Аммо пулдан ташқари, ҳаёт ва бахт учун муҳим бўлган яна кўп нарсалар бор – ҳаттоки мартаба бахти ҳам. Масалан, жамоангизни шакллантириш мумкин бўлган қизиқарли лойиҳа ёки кўп нарсаларни ўрганишингиз мумкин бўлган хўжайин, «маҳаллий» корпоратив маданият ҳисси – бу сизнинг «сурувингизда» эканлигингизни ҳис қилишдир. Мен фақат юқори маош олиш учун борган одамларни учратдим, кўпинча улар энг муваффақиятли мартабага эриша олишмади.

  1. «Бирор жойдан» кетманг, балки «бирон жойга» боринг

«Мен бу ерда энди бошқа ишлай олмайман, истаган жойга кетаман, фақат бу ерда қолмайман» деб карьерангизни ўзгартириш хавфли. Бундай туйғу хавфли маслаҳатчидир, шунинг учун сиз шошилинч қарор қабул қилишингиз мумкин. Агар мен бирон жойдан янги чақирувлар бўйича кетсам, жуда кўп қизиқарли нарсалар «эски» жойда қолди, деб бир соат пушаймон бўламан.

Масалан, Visa менинг биринчи тажрибам бўлиб, масъулият доирам йирик халқаро компаниянинг катта ҳудудидир. Тўловлар бу мутлақо янги саноат бўлиб, у жиддий ўзгаришларни бошдан кечирмоқда, инновацияларнинг гуллаб-яшнаб, янги технологиялар жадал ривожланмоқда. Натижада – анъанавий ва янги ўйинчиларнинг рақобати гуллаяпти.

  1. Маслаҳат сўранг

Маслаҳат сўраш қобилияти – бу аёлларнинг кучли сифати. Сиз яхши тушунмаганингизни ёки қўллаб-қувватлашга муҳтожлигингизни кўрсатишдан қўрқманг. Бундай тактика кўпинча ажойиб натижалар беради. Биринчидан, атрофда турли тажрибага эга бўлган ақлли одамлар жуда кўп ва уларнинг фикрлари ва ғоялари сизга ёрдам беради. Иккинчидан, тўқнашувларнинг олдини олиш ва конструктив мулоқот ўрнатишга кўмаклашади. Эркакларда ёрдам бериш ва ҳимоя қилишнинг инстинктив истаги уйда ҳам, офисда ҳам ишлайди.

  1. Ёлғиз уддалашга ҳаракат қилманг

Бу мумкин эмас ва ҳожати йўқ. Жамоа тузишга, унинг ривожланиши ва руҳланиришга маблағ сарфланг, бунинг учун вақт ва кучингизни аяманг. Ҳар бир ходимнинг ўзига хос услуби ва тажрибаси бор. Умумий ғоя, ишонч ва хизматларни тан олиш бўлса, улар сизни олдинга силжишга ундайди. Visa да асосий эътиборимиз профессионаллик, ташаббускорлик ва жамоавий ишларга қаратилган.

  1. Умуман олганда мувозанатни сақлаш жуда муҳим, ҳар дақиқада мувозанатга эришиш мумкин эмас

Аёллар тақдири – вазифалар ва устуворликлар билан курашишдир. Менга ҳаётдаги мувозанатни эслаб қолиш, лекин ҳар қандай вақтда мувозанатни сақлашга уринмаслик бўйича маслаҳат жуда ёрдам берди. Баъзан сиз ўзингизни ишлашга тўлиқ бағишлашингиз ва бошқа нарсалар ҳақида ўйламаслигингиз керак, лекин бошқа дақиқада ўзингизни оилавий ишларга кўпроқ бағишланг. Бир ҳафта, бир ой, чорак учун устуворликларимни аниқ ёзсам, ўзимдан ҳар куни ҳамма нарсани бирдан талаб қилмаслик осонроқ.

  1. Ўзингизга «йўқ» деманг

Ўзингизга «йўқ» демаслик жуда муҳим, биз бу сўзни бошқалардан бир неча бор эшитамиз. Муваффақиятли одамларнинг асосий сифати – бу бардошлилик, чидамлилик ва зарбага қарши тура олишлик эканлигини қаердадир ўқигандим. Ҳеч ким хатолардан суғурталанмаган, лекин агар хато содир этилган бўлса, кейинги қадам олдинга силжиш, хулосалар чиқариш, туриш ва давом этишдир. Бахтли одамлар одатда нафақат бирор нарсага интилишни, балки йўл давомида дам олишни ҳам биладилар.

Екатерина Рыжанкова

 

Мақолалар